Vị tha và ích kỷ. Ranh giới như chưa từng tồn tại.

“Làm người cần học cách tha thứ và chấp nhận” – Sự vị tha – một trong những bài học vỡ lòng đầu đời của biết bao nhiêu trang giấy trắng, cũng là bài học lớn nhất tôi lĩnh hội được sau hơn 20 năm chứng kiến cách sống, cách làm, cách nghĩ của bố.

Chưa một lần roi vọt dù tôi có láo đến thế nào.

Chưa một lần than vãn dù nuôi tôi từ lúc lọt lòng có khổ sở ra sao.

Dù trách móc lên trời thì cũng nhẫn nhịn nuôi 2 đứa tôi khôn lớn.

Dù đặt cược cả gia tài cho 1 đứa ngỗ nghịch như tôi cũng cam lòng.

Những giờ cơm với tôi luôn là 1 cực hình khi phải đắm chìm trong những lời thuyết giảng, những câu chuyện chính trị vốn tôi không bao giờ quan tâm, những lời ôn nghèo kể khổ thường bắt đầu bằng câu “Ngày xưa, hồi bằng tuổi chúng mày,…”. Nhưng rồi tôi vẫn luôn ngồi lại đến cuối bữa, chờ đợi… vì tôi biết sau những điều chả mấy liên quan đó, kiểu gì ông cũng sẽ lan man sang vài câu chuyện đời thường tại huyện, thứ luôn làm tôi nể phục sau mỗi lần lĩnh giáo.

Câu chuyện về anh công nhân nghèo mất xe đạp và gã đại gia bị trộm mất ô tô.

Cậu chuyện về anh lính trẻ bỡ ngỡ vào ngành ngồi nghe định hướng.

Câu chuyện về những mảnh đời cùng quẫn sa ngã vào dòng đời tối tăm, vẩn đục.

Câu chuyện về sự cảm thông cho tất cả những ngang trái, lầm lỗi đó.

Tất cả sự vị tha, lòng trắc ẩn trong tôi được ông khơi dậy từ những mảnh ghép đời thường ấy. Và tôi hiểu tôi có thể cảm thông cho tất cả những số phận ngang trái nhất dù tôi có bị tổn thương như thế nào.

Câu chuyện lắng dần khi tôi bắt đầu quen với cách sống đó, nhòa dần đi những nét cá tính, khác biệt cần có để nổi bật giữa đám đông. Sự vị tha, cân bằng trong tôi chỉ có thể xoa dịu những nỗi đau nhất thời, lúc người ta tìm đến tôi trong vô vọng, để khi rời đi với một sự giải thoát, người ta cũng chẳng màng ngoái lại đối diện với thứ vừa trút bỏ. Và rồi tôi nhận ra mình đang quá ích kỷ với bản thân khi cứ cố giữ cái hình ảnh ôn hòa như vậy rồi tự mang sầu bi thiên hạ đổ lên người… Tôi bắt đầu tự hỏi: Ích kỷ – Vị tha, thực ra ranh giới có còn?

Năm đó là cái năm tôi gặp nhiều câu chuyện trái ngang nhất, khiến lòng tin về sự vị tha trong tôi lung lay. Tôi suy nghĩ rất nhiều và không hiểu nổi tại sao con người ta lại có hứng thú đâm vào đường cùng đến thế.

Tôi gặp một cô bé lớp 12 xinh xắn, duyên dáng, nhìn rất giống Việt Trinh. Cô bé sống trong đùm bọc của mẹ, được cưng nựng như công chúa vậy. 12 năm ăn học, vài giờ thi ngỡ ngàng khiến cô bé đó long đong chuyện học hành mãi mấy năm sau đó. Cô bé viết cho tôi khá nhiều về những cuộc tình ở ngôi trường cao đẳng ở một tỉnh nào đó. Đa số đều là chuyện tình buồn và thường chia tay vì không dám đối diện với gia đình “anh ấy”. Thư qua thư lại với khá nhiều lời khuyên nhưng hình như cô bé ấy cũng không màng. Lí do thường xuyên tôi nhận được luôn là: “Mẹ em bảo không biết làm việc nhà thì kiếm tiền thuê ô sin chứ gì mà  phải gay gắt thế. Nên là em cũng chẳng thèm”. Cô bé cũng không còn liên lạc nhiều với tôi sau những lần như thế, cho đến ngày ra trường, tôi nhận được tin cô bé lên xe hoa theo một anh đại gia nào đó ở quê nhà, giọng điệu có vẻ sung sướng lắm. Nghĩ cũng mừng, cuối cùng cô tiểu thư tay chưa từng động việc này cũng đã có nơi có chốn trong sự ngạc nhiên của mọi người. Mấy tháng sau, cô bé liên lạc lại với tôi trong tâm trạng u ám với sự xích mích không để đâu cho hết với mẹ chồng vì lí do muôn thuở kể trên. Rồi tôi tự hỏi, liệu cái sự vị tha, bao dung của người mẹ khi nuôi đứa con một này có phải là quá ích kỷ cho chính cuộc đời cô bé hay không?

Cũng năm đó tôi gặp 1 người chị đang hạnh phúc với một mối tình lãng mạn. Vốn là thanh mai trúc mã nên tôi rất ưng ý cặp đôi này. 3 năm yêu nhau, thời gian đủ dài cho những biến động không lường. Nghiễm tưởng đôi trẻ có thể đủ hiểu nhau để tiến đến hôn nhân như hai nhà đã định ước. Nhưng rồi sóng gió cũng từ năm ấy. Biến cố lớn đến với anh khiến công việc, tiền của tiêu biến sạch. Anh trở nên bi quan và hay cáu gắt, luôn tìm thú vui bên ngoài, bỏ bê chị trong mọi việc. Rất nhiều lần, chị khóc lên khóc xuống không biết phải làm sao. Chúng tôi khuyên chị nhiều, nên chia tay đi để tập trung vào công việc. Nhưng tất cả những gì chị làm là tha thứ và chấp nhận. Ngày cưới chị, tôi gần như muốn xé phăng tấm thiệp cưới vì không hiểu sao chị có thể đủ nhẫn nại lấy 1 con người như thế. Tôi lo lắng và ái ngại cho chị phần nào. Suốt một năm sau đó, chị sống trong đánh đập, ruồng rẫy, miệt thị của một người chồng say xỉn. Nhìn cảnh mẹ con nheo nhắt bị đuổi ngoài cửa mà tôi không đành lòng. Một lần nữa, tôi lại càng không rõ cái vị tha của chị có phải quá ích kỉ với chị và những đứa con của chính mình?

Câu hỏi lớn đến với tôi, có khi nào, việc tha thứ quá nhiều cho người mình yêu lại chính là sự ích kỷ của bản thân với người đó, khi không cho họ cơ hội để thay đổi, để rẽ sang 1 con đường mới, để tìm thấy 1 họ tốt đẹp hơn?

Ranh giới có lẽ chưa từng tồn tại. Vấn đề là có đủ tinh tế để biết lúc nào nên nhích sang bên nào chút thôi, bởi sự tha thứ nếu không dùng đúng lúc cũng có thể làm hại cả một đời người, nhưng nếu chỉ biết trách cứ lỗi lầm của người khác mà quên mất sự bao dung cũng chỉ biến mình thành kẻ cô độc.

Vị tha – Ích kỷ. Rất khó để hiểu đúng, chọn đúng & làm đúng những gì nên làm cho câu chuyện. Tình cảm, cái tôi luôn là thứ làm mờ lí trí, đẩy con người ta đi hết từ bi kịch này sang bi kịch khác, để có những cuộc đời mãi không thể cứu vãn được.

Câu hỏi có lẽ sẽ để mở… Vì vốn không biết nên kết như nào… Tùy cảm nhận & lựa chọn… Có lẽ thiếu đâu sẽ phải bù đắp đó… Giống như 1 đứa như mình đang học dần cách ích kỷ cho bản thân…

HN 12313

00:16

Jessy