Đi nhanh và đi xa

Người ta nói để đi nhanh, bạn nên bước đi 1 mình, nhưng để đi xa, bạn cần đồng hành cùng với nhiều người. Một định lý hết sức dễ hiểu, đủ chủ ngữ, vị ngữ và đủ ý diễn đạt. Tuy nhiên, đôi lúc bản thân mình vẫn cảm thấy rất mâu thuẫn với câu nói này, vì điều khó khăn nhất không phải là vấn đề có nên đồng hành hay không mà là việc xác định rõ mục đích của bản thân là muốn đi nhanh hay đi xa.

Học nhóm

Kì trước cũng như kì này. Mình bắt đầu rơi vào thảm cảnh của các bạn ở các khoa khác: Môn nào cũng thuyết trình và bài tập nhóm, và đã được thực mục sở thị mọi hỉ nộ ái ố trong cảnh học nhóm và làm việc nhóm của các bạn. Đa phần các nhóm rơi vào tình trạng giống nhau theo kiểu cha chung không ai khóc. Thành viên không liên lạc được. Liên lạc được rồi thì đùn đẩy việc làm nhóm trưởng. Có nhóm trưởng rồi thì thành viên sinh ra ỷ lại và trì trệ. Và điều tất nhiên xảy đến là nhóm trưởng sẽ đứng giữa 2 lựa chọn: 1 mình làm tất cả các công việc – đi nhanh (đa phần các nhóm chọn cách này) hoặc cố gắng thúc đẩy, động viên, lên tinh thần cho các bạn trong nhóm làm việc tốt hơn – đi xa. Không đặt nặng vấn đề về điểm trác vì nó còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Điều rõ ràng nhất có thể nhận ra là các bạn chọn cách 2 phối hợp rất ăn ý trong buổi thuyết trình, không khí nhóm cũng sôi động, thoải mái, vui vẻ hơn các nhóm chọn hướng đi số 1.

Trong 1 sự kiện.

Nhiều lúc bản thân người điều phối hay các trưởng nhóm cũng luôn đặt mình trước câu hỏi muốn “đi nhanh”  hay “đi xa”. Vì để lên được 1 vị trí như thế, đa phần các bạn đều có thể tự làm hết mọi việc trong phạm vi phụ trách. Việc quyết định “đi xa” với họ chỉ để phục vụ cho việc tạo nền móng phát triển sau này mà bản thân họ cũng chả được lợi ích gì nhiều cho lắm. Ví dụ đơn giản như trong 1 nhóm thiết kế sản phẩm, trưởng nhóm rất giỏi design và sử dụng các công cụ hỗ trợ. Thành viên nhóm chưa thực sự thành thạo trong công việc. Khối lượng công việc nhiều. Deadline chặt. Người trưởng nhóm này hoàn toàn có quyền tự thiết kế tất cả các sản phẩm theo yêu cầu. Tuy nhiên, nếu quyết định đó được lặp đi lặp lại nhiều lần thì sớm muộn người trưởng nhóm cũng sẽ kiệt sức với óc sáng tạo và khả năng của mình, trong khi đội ngũ kế cận sẽ hoàn toàn không có.

Với 1 tổ chức.

 Có lẽ vấn đề này sẽ rõ ràng hơn rất nhiều. Nhiều CLB phát triển rất nhanh chóng trong 1 đến 2 năm đầu hoạt động với 1 đội ngũ điều phối giỏi, quy tụ từ nhiều nguồn. Họ nổi lên nhanh đến mức có thể trở thành hình mẫu lý tưởng cho các tổ chức đang nhen nhóm thành lập. Tuy nhiên thì cái core team ăn ý này cũng chỉ đủ sức cống hiến trong 1 – 2 năm đó rồi ra đi tìm hướng phát triển cá nhân riêng, để lại đằng sau 1 núi hệ lụy khôn lường. Thành viên rã đám vì người kế cận không đủ năng lực. Đội ngũ kế cận cũng nản chí không kém khi không thể làm việc, hợp tác cùng nhau. Vậy là mâu thuẫn. Vậy là tổ chức chìm nghỉm sau “1 phút huy hoàng”.

Cộng đồng

Trong 1 cộng đồng cũng vậy thôi. Việc đi nhanh hay đi xa trong việc phát triển 1 lĩnh vực cũng là lựa chọn khó. Ngoại Thương tính đến giờ đã hơn 30 CLB. Mỗi cái 1 định hướng phát triển. Mỗi cái 1 sứ mệnh này nọ. Mỗi khoa 1 CLB. Mỗi ngành 1 CLB. Nói chung là lung tung hết cả. Đếm trên đầu ngón tay thì chỉ có 5-6 CLB là tồn tại và phát triển theo đúng nghĩa. Có thể coi là những đại gia lớn thống trị phong trào của Ngoại Thương. Nhưng tính đi tính lại thì tầm ảnh hưởng vẫn chỉ trong quy mô hơn 1ha của trường. Chả đi đâu xa hơn được là mấy. Trong khi đã có “anh lớn” tuyên bố rằng sứ mệnh của  mình là mở rộng tầm ảnh hưởng ra toàn miền Bắc, Việt Nam và Đông Nam Á.

Vấn đề là ở chỗ, chưa ai biết cách đi xa, hoặc có biết cũng chỉ để đó vì phải đánh đổi nhiều cái mà họ không muốn.

Việc quyết định đồng hành hay không là vấn đề rất khó. Con gà tức nhau tiếng gáy. Người ta giỏi thì mình cũng giỏi. Có gì hơn nhau mà phải bắt tay với chả hợp tác. Bạn có tổ chức. Tôi cũng có tổ chức. Chúng ta chung mục tiêu. Nhưng căm nhau ở cái thái độ. Thôi thì đường ai nấy đi xem mèo nào cắn mỉu nào. Bạn có ý tưởng. Tôi có ý tưởng. Suy nghĩ của chúng ta giống nhau. Nhưng tôi thích nó là của riêng tôi, bạn cũng muốn nó là của riêng bạn. Vậy để xem ai nhanh chân chiếm lĩnh thị trường trước. Đó là những dòng suy nghĩ luôn thường trực ở mọi lúc, mọi nơi, mọi môi trường, khi mà “chúng ta giỏi như nhau” nhưng “chúng ta không thích nhau” dù “mục đích chúng ta giống hệt nhau”.

Cái tôi

Rồi. Quay trở lại cái vấn đề bức bối trên. Cậu chuyện đang được đặt cạnh 1 cái “tôi” to đùng của giới trẻ hiện nay nói chung, cũng như những thủ lĩnh trẻ nói riêng. Cái tôi cá nhân, cái tôi tập thể, cái tôi tổ chức,… trở thành 1 cái bóng quá lớn, 1 bức thành giếng vô hình, khiến cho những con ếch đáng thương cứ tự hào cho là mình vĩ đại (mượn tạm ý từ 1 người anh đi trước). Trở thành 1 thủ lĩnh, đa phần các bạn trong thời gian đầu sẽ có tâm lý vỗ ngực tự hào mình giỏi, cảm thấy mình đang đứng trên đỉnh vinh quang với những lời mây gió tán tụng xung quanh. Và hầu hết mọi chuyện dừng ở đấy. Họ thỏa mãn với đỉnh đồi của mình và cố gắng trồng nhiều cây cho nó cao lên, to ra. Chỉ có 1 số ít nhận ra được rằng họ chỉ đang đứng trên đỉnh của 1 trong vô số ngọn đồi khác xung quanh 1 đỉnh núi cao hơn, và nếu tất cả những con người đang thống trị từng đỉnh đồi riêng rẽ đó biết hợp sức lại thì họ hoàn toàn có thể chinh phục được đỉnh núi kia. Ừ. Nhưng số đông thì vẫn là số đông. Kết cục là họ đều chọn việc ngồi trên đỉnh đồi để hóng gió cho tới khi cảm lạnh thay vì việc tự thử thách, rèn luyện bản thân để chinh phục đỉnh cao hơn.

Cái tôi là 1 thứ tốt để khẳng định bản thân và tạo dấu ấn riêng cho mỗi người trong xã hội. Nó giúp cho mọi người biết bạn là ai? bạn như thế nào? Nhưng 1 khi cái tôi trở nên quá lớn thì mọi chuyện lại khác. Bạn sẽ tự cô lập mình với môi trường xung quanh, tự tách mình ra khỏi thế giới, tự cắt đứt mọi cơ hội phát triển của ban thân cũng như của những người đang trông chờ vào bạn.

Là thủ lĩnh của 1 tổ chức, mình tin rằng ai cũng muốn chọn hướng đi xa và phát triển bền vững, hơn là lối đi nhanh chớp nhoáng. Nhưng để thực hiện được mong muốn đó, bạn cần biết điều tiết cái tôi của mình vì hướng đi chung, vì mục đích chung của cộng đồng. Không ai là nhất và là số một. Học hỏi, chia sẻ và hợp tác sẽ tạo một nền móng phát triển vững chắc hơn là cạnh tranh, ganh đua hay thậm chí sát phạt, vùi dập.

Đặt cái tôi sang 1 bên. Chân thành. Thiện chí. Quyết tâm. Bạn sẽ nhảy ra khỏi được cái giếng của chính mình.

HN, 28/12/2012

Jessy